Rodzaje kamienia a dobór narzędzi

Polska geologia dostarcza kilku ważnych odmian kamienia naturalnego nadającego się do obróbki. Granit strzeliński (dolnośląski) charakteryzuje się twardością w skali Mohsa na poziomie około 6–7, co wymaga narzędzi z segmentami diamentowymi. Piaskowiec szydłowiecki, popularny przy restauracjach historycznych, jest miększy i przepuszcza wilgoć – inne wymagania stawia wobec tarcz i dysków.

Marmury i wapienie (importowane lub krajowe, jak wapień pińczowski) obrabia się w niższych temperaturach, ponieważ ciepło generowane podczas cięcia powoduje ich przebarwianie. Bazalt – materiał stosowany przy nawierzchniach drogowych – jest twardy i ścierny, co skraca żywotność narzędzi.

Cięcie tarczowe diamentowe

Podstawową metodą cięcia bloków kamiennych są piły mostowe wyposażone w tarczę diamentową. Tarcza obraca się z prędkością od kilku do kilkunastu metrów na sekundę, a segmenty diamentowe na obwodzie rozdrabniają materiał. Cięcie odbywa się z ciągłym chłodzeniem wodą – zarówno ze względu na temperaturę narzędzia, jak i odprowadzenie mączki kamiennej.

Parametry cięcia granitu

  • Prędkość obwodowa tarczy: 25–35 m/s
  • Posuw: 0,5–2 m/min zależnie od twardości
  • Chłodzenie: woda pod ciśnieniem
  • Segmenty: diament syntetyczny, spoiwo metaliczne

Przy cięciu cienkich płyt (poniżej 20 mm) stosuje się piły taśmowe lub wielotarczowe. Piły wielotarczowe pozwalają jednym przejazdem uzyskać kilkanaście płyt z jednego bloku.

Frezowanie CNC

Centra obróbcze CNC umożliwiają nadanie kamieniowi skomplikowanych kształtów: gzymsów, cokolików, schodów z noska i profilów ozdobnych. Frezarki kamieniarskie pracują głowicami z koronkami diamentowymi lub palcowymi frezami diamentowymi. Program CAD/CAM generuje ścieżki narzędzia, co pozwala odwzorować nawet złożone detale architektoniczne.

W Polsce frezowanie CNC jest stosowane głównie przy produkcji elementów na indywidualne zamówienie – blatów kuchennych, schodów monolitycznych i detali elewacyjnych. Granit strzeliński jest jednym z częściej wybieranych materiałów ze względu na dostępność i trwałość.

Szlifowanie i polerowanie

Po cięciu powierzchnia kamienia jest nierówna i matowa. Szlifowanie przebiega w kilku etapach: od grubych ścierniw (ziarnistość 36–80) przez średnie (120–220) do drobnych (400–800). Polerowanie właściwe wykonuje się ściernicami ceramicznymi lub tarczami filcowymi z pastą polerską.

Rodzaje wykończeń powierzchni

  • Płomieniowanie – powierzchnia granitu jest wypalana palnikiem propanowo-tlenowym; wynik: antypoślizgowa tekstura, lekkie rozjaśnienie koloru
  • Buszardowanie – mechaniczne opracowanie młotkiem buszardą lub frezem buszardowym; wynik: rustykalny wygląd, duża chropowatość
  • Cięcie wodą – waterjet pozwala wycinać skomplikowane kształty bez naprężeń termicznych; stosowany przy mozaikach i wycinankach
  • Piaskowanie – obróbka strumieniowo-ścierna; ujednolica teksturę, usuwa zanieczyszczenia, matuje powierzchnię

Normy i przepisy

Obróbka kamienia w Polsce podlega normom serii PN-EN 1341, PN-EN 1342 i PN-EN 1343 dotyczącym płyt i kostek z kamienia naturalnego do nawierzchni zewnętrznych, a w zakresie elewacji – normie PN-EN 1469. Normy określają wymagania co do nasiąkliwości, odporności na zamrażanie i ścierania. Producenci krajowi publikują karty techniczne zgodne z tymi normami.

Szczegółowe informacje o brukowania z zastosowaniem granitu naturalnego opisane są w artykule Brukowanie kostką granitową. Zastosowanie kamienia przy elewacjach omawia artykuł Elewacje kamienne i elementy ogrodowe.

Artykuł ma charakter informacyjny. Realizacje budowlane wymagają projektu i nadzoru uprawnionych specjalistów.